تبلیغات
بروجــرد ســرزمین فــرزانگان

.
.
نویسنده و مدیر وبلاگ
مراکز دولتی بروجرد
http://8pic.ir/images/66203686733162238901.jpg

 میرزا محمودخان معروف به حكیم‌الملك پسر میرزا علی نقی حكیم باشی اصفهانی، در حدود سال های 1235 تا 1345 در شهر بروجرد دیده به جهان گشود (بامداد، ج 4، ص 35).

 محمودخان بروجردی طبابت را در مدرسة دارالفنون تهران نزد دكتر تولوزان فرانسوی فراگرفت و دستیار دكتر محمد، فارغ‌التحصیل رشتة طب از دانشگاه پاریس، بود. وی سپس، در سمتِ پزشك خصوصی، در زمان ولایت عهدی مظفرالدین شاه، به خدمت وی در آمد (چرچیل، ص 68ـ69).

 محمودخان بروجردی در سال 1254 ش، وارد مدرسة دولتی دارالسلطنة تبریز شد و مبانی ریاضی و طبیعی را آموخت و با گذراندن امتحانات مربوطه استعداد خود را نشان داد و در پی این موفقیت به دارالخلافه فرا خوانده شد. وی سپس، با حمایت دارالخلافة تبریز در مدرسة دارالفنون تهران، شش سال با جدیت و ممارست، علوم ریاضی و جغرافی و زبان فرانسه و طبیعیات و در پی آن طب و جراحی را فرا گرفت و به دارالخلافة تبریز بازگشت (بامداد، ج 4، ص 35).

 از یادداشتهای روزانة محمدحسن خان اعتمادالسلطنه بر می آید كه محمودخان حكیم الملك مستقیم یا غیرمستقیم از فوریه، پزشك فرانسوی ناصرالدین شاه، نیز آموخته هایی به دست آورده است (اعتمادالسلطنه، ص 666).

 پس از فوت میرزا ابوالحسن حكیمباشی، مظفرالدین میرزا، محمودخان را در سال 1264 ش جزء اطبای خود قرار داد و در 1265 ش ملقب به مشیرالحكما كرد (افضلالملك، ص 194).

 محمودخان بروجردی، لقب حكیم الملكی را در سال 1314 ق (1275 ش) و بعد از جلوس مظفرالدین شاه قاجار، دریافت و به ریاست كل اطبای دربار (رئیس‌الاطباء) منصوب شد (اعتمادالسلطنه، ص 666).


http://8pic.ir/images/37145548349203774913.jpg

جمعی از در باریان و دولت مردان قاجار ( محمود خان بروجردی نفر سمت چپ مظفرالدین شاه)

 حكم او در ذیحجة 1314 (1275 ش) این گونه صادر شد:

«از آن جایی كه ما به حكیم الملك كمال مرحمت را داریم و او هم الحق خوب مواظبت در خدمت مرجوعه به خودش دارد، لهذا نشان تمثال خودمان را به او مرحمت فرمودیم.

 چون حكیم الملك علاوه بر اینكه لیلاً و نهاراً خدمت گذار و در معالجات مخصوص وجود مباركه همه اوقات مراتب حذاقت و كمال لیاقت خود را ظاهر ساخته و از وقتی هم كه وزارت كل بنایی به عهده او محول شده در انتظام و تربیت امور آن مزید صداقت و كفایت خود را ظاهر ساخته لهذا، محض ابراز و علامت عنایت خاص ملوكانه او را به اعطای یك قطعه نشان تمثال خودمان كه از امتیازات عمده است، سرافراز و مفتخر فرمودیم كه به استظهار تمام مشغول خدمت شود (ایران، ش 911، ص سوم).

 تقریباً یك سال از سلطنت مظفرالدین شاه گذشته بود كه میرزا محمودخان بروجردی با دریافت نشان شیر و خورشید جاه و مقامی در دربار یافت.

 سال بعد، در محرم 1316 (1277 ش) با دستخط مظفرالدین شاه وزرای جدید انتخاب و به محمودخان نیز وزارت رسید (برای آگاهی از حكم مظفرالدینشاه، نك:  ایران،  ش 937، ص دوم).

 بدین منوال روزبه روز بر قدرت و نفوذ حكیمالملك در دربار مظفرالدین شاه افزوده می شد. مشغله‌های سیاسی میرزا محمودخان بروجردی طی دوران حضورش در دارالخلافه تبریز و به خصوص در دارالخلافه تهران نزد مظفرالدین شاه به مراتب بیش از مسئولیت های پزشكی وی بود. در حقیقت، گرایش وی به طب و طبابت و نیز تمایلات سیاسی وی، در خانوادهاش ماهیتی موروثی بود.

 افزایش تمایل شاه به حكیم الملك منجر به اعطای نشان و درجه و عنوان های متعددی به او شد، ازجمله اعطای یك قبضه عصای مرصّع ممتاز از جواهرخانه خاصّه و دستخط نَمط خسروانی در بذل و تفویض منصب وزیر مسكوكات و دارالضرب و وزیر دربار دولت به میرزا محمودخان (ایران، ش 974، ص سوم و چهارم).

 در هیچ یك از كتابها، نوشته ها و نشریاتی كه به شرح زندگی و فعالیت های رسمی میرزا محمودخان حكیمالملك پرداخته‌اند، اشارهای به اینكه وی به طور منظم و برنامهریزی شده شاگردانی را آموزش داده باشد، نشده است. ظاهراً وی، پس از تثبیت موقعیتش در دربار مظفرالدین شاه، بیشتر سعی و تلاش خود را صرف كسب مناصب، عناوین و مسئولیتهای سیاسی كرد و كمتر به كسب دانش و افزودن بر دانسته‌های پزشكی اش پرداخت. از مطالبی كه محمود در كتابش،  تاریخ روابط ایران و انگلیس در قرن نوزدهم میلادی، دربارة میرزا محمودخان حكیمالملك آورده، بر می آید كه وی به شدت درگیر سیاست بوده به نحوی كه جان خود را نیز بر سر آن نهاده است (محمود، ص 42).

 در اولین سفر مظفرالدین شاه به اروپا، در 12 ذیحجة 1317 / فروردین 1279، میرزا محمودخان حكیمالملك، وزیر دربار و عدهای دیگر با او همراه بودند. در روز پنجشنبه 5 ربیعالثانی 1318/ 1279 ش كه به مظفرالدین شاه در پاریس سوءقصد شد، میرزا محمودخان حكیم الملك، به چابكی با انگشتان زورمندش چنان دست سوءقصدكننده را فشرد كه سلاح از كف او رها شد و شاه از خطر نجات یافت (یغمایی، ص103، 128، 129، 235).

 القاب و عناوین و مناصب متعددی كه میرزا محمودخان بروجردی طی دوران فعالیت های پزشكی و سیاسی خود كسب كرد عبارتاند از: رئیس‌الاطباء، مشیرالحكما، وزیر ابنیه، وزیر دربار، وزیر مسكوكات و دارالضرب (سلیمانی، ص 61، ذیل حكیمالملك).

 سیر نزولی اعتبار و قدرت میرزا محمودخان حكیمالملك در دربار مظفرالدین شاه به سبب عواملی بود، ازجمله جانشینی اعلم الدوله به جای وی به عنوان پزشك مخصوص شاه.

 ثقفی خلیل معروف به اعلم الدوله، فرزند میرزا عبدالباقی حكیم باشی، متولد 1236، پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در تهران، به پاریس رفت و در رشتة پزشكی درجة دكترا گرفت. بعد از مراجعت به ایران به استادی رشتة طب دارالفنون برگزیده شد. مدت ها در آن سمت به تعلیم پزشكان ایرانی مشغول بود. در دوران سلطنت مظفرالدین شاه، به جای میرزا محمودخان حكیم الملك كه ابتدا وزیر دربار و بعد والی گیلان شد، به سمت پزشك مخصوص شاه انتخاب گردید و رفته رفته شاه را زیر نفوذ خود قرار داد و از طرفی چون به حكومت قانون و مشروطه علاقه مند بود، در هر فرصتی شاه را تشویق به صدور فرمان مشروطیت می كرد. مساعی او در تسریع صدور فرمان مشروطیت به گواهی تاریخ بر اهل تحقیق مكتوم نیست (عاقلی، 1380، ص 531).

 آخرین منصب میرزا محمودخان ولایت گیلان بود كه در اواخر تابستان 1282 ش به وی واگذار شد و او پس از دو ماه و اندی درگذشت (بامداد، ص 37). در لا به لای ذكر حوادث تاریخی و سیاسی دورة مظفری، در منابع، نام حكیمالملك بارها آمده است (برای آگاهی، نك: امینالدوله، ص 265؛ محمود، ص 1742 ـ 1779).





طبقه بندی: بزرگان تاریخ بروجرد،
برچسب ها: میرزا محمودخان بروجردی، حكیم الملك، بزرگان تاریخ بروجرد،
[ یکشنبه 1392/01/11 ] [ 00:56 ] [ محمد امین جلیلی ]
.: Weblog Themes By Mohammad Amin Jalili :.

درباره وبلاگ

ایمیل وبلاگ:

Boroujerdiha@Gmail.Com

---------------------------------

آروزی من این است، هر بروجردی که به اینترنت وصل می شود اولین سایتی را که می بیند بروجرد سرزمین فرزانگان باشد.

---------------------------------

هر گونه کپی برداری از مطالب و عکس های این وبلاگ اعم از باز نویسی، خلاصه نویسی، نقل مطلب، برداشت به صورت دست نویس، کپی، تکثیر و یا هرگونه چاپ سنتی و دیجیتالی، استفاده به صورت کتاب الکترونیک، لوح فشرده، قراردادن مطالب بر روی اینترنت و وب سایت ها و هر گونه شبکه ی کامپیوتری دیگر و به طور کل هر گونه استفاده اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت منافع معنوی و مادی خود، بدون اجازه ی نگار نده ممنوع بوده و بر اساس بند (5) ماده ی 23 قانون حمایت از مولفان و مصنفان و قوانین مربوط به جرایم رایانه ای کشور قابل پیگیری در محاکم قضایی می باشد.

تمام وبلاگ های لینک شده در ستون پیوند ها اجازه ی کپی برداری مطالب با درج منبع را دارند.

---------------------------------

لازم به ذکر می باشد که اینجانب (محمد امین جلیلی) به علت ممنوعیت استفاده از فیلتر شکن هیچ گاه در فیس بوک عضو نبوده و وبلاگ اینجانب ( بروجرد سرزمین فرزانگان با آدرس Boroujerdiha.Mihanblog.Com ) هیچ صفحه ای در فیس بوک ندارد.

---------------------------------
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار وبلاگ
بازدیدهای امروز : 2 نفر
بازدیدهای دیروز : 3 نفر
كل بازدیدها : 9 نفر
بازدید این ماه : 6 نفر
بازدید ماه قبل : 8 نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
Online User